To jest lekcja z charliedesk Classroom, a nie wiadomość. Cel jest prosty: gdy następnym razem zobaczysz token o nazwie obiecującej stabilność, będziesz wiedzieć, o co pytać.
Co właściwie oznacza, że stablecoin jest "kryty"?
Stablecoin to token kryptowalutowy, który stara się utrzymywać stałą wartość względem jakiegoś aktywa, najczęściej amerykańskiego dolara lub euro. Słowo "kryty" (po angielsku backed) oznacza, że za każdym tokenem w obiegu coś realnie stoi, więc możesz go teoretycznie wymienić z powrotem na to, co obiecuje.
Są trzy podstawowe sposoby, żeby to osiągnąć, i różnią się właśnie tym, co token kryje:
| Typ | Co go kryje | Przykład zasady |
|---|---|---|
| Kryty pieniądzem fiducjarnym | Prawdziwe pieniądze i krótkoterminowe obligacje przechowywane w banku lub u powiernika | Za 1 token leży 1 dolar (lub jego ekwiwalent) na koncie |
| Kryty kryptowalutą | Inne kryptowaluty zablokowane jako zabezpieczenie, zwykle z nadwyżką | Za 1 token stabilnej wartości zablokowane jest na przykład 1,5 dolara w innym aktywie |
| Algorytmiczny | Nic namacalnego, tylko program, który zmienia podaż, aby utrzymać cenę | Kod "tworzy" i "spala" tokeny w zależności od popytu |
Różnica między pierwszym a trzecim wierszem nie jest akademicka. To różnica między tokenem, za którym stoi majątek, a tokenem, za którym stoi jedynie zaufanie, że mechanizm wytrzyma.
Jak konkretnie stablecoin upadł w przeszłości?
Najbardziej znany upadek pochodzi z maja 2022 roku. Token o nazwie TerraUSD (ticker UST) miał utrzymywać wartość 1 dolara, ale nie był kryty pieniędzmi. Utrzymywał się algorytmicznie, w parze z innym tokenem (LUNA). W uproszczeniu: ilekroć UST spadał poniżej dolara, system pozwalał wymienić jeden UST za dolar wartości w LUNA, co miało pchać cenę z powrotem w górę.
Problem tego układu polega na tym, że opiera się na założeniu, iż ten drugi token (LUNA) wciąż ma wartość. Gdy w maju 2022 roku ruszyła fala wyprzedaży i zaufanie zniknęło, system drukował ogromne ilości LUNA, aby pokryć UST. Przez to LUNA szybko traciła wartość, co oznaczało, że trzeba było drukować jeszcze więcej. Ten samonapędzający się upadek nazywa się "death spiral", śmiertelną spiralą. UST trwale oderwał się od dolara, a wartość, którą ludzie trzymali w tej parze, w ciągu kilku dni w dużej części wyparowała.
Nauka z tego nie brzmi "stablecoiny algorytmiczne są złe". Nauka jest bardziej konkretna: jeśli stablecoin nie ma za sobą aktywa, które utrzyma wartość także w chwili paniki, to jego stabilność obowiązuje dokładnie do momentu, w którym najbardziej jej potrzebujesz.
Co oznacza "utrata pega" i dlaczego się to dzieje?
"Peg" to docelowa wartość, którą token ma utrzymywać, zwykle 1 do 1 względem dolara lub euro. "Utrata pega" (po angielsku depeg) oznacza, że rynkowa cena tokenu odrywa się od tej docelowej, na przykład spada do 0,95 dolara albo do kilku centów.
Krótkie, chwilowe odchylenie o ułamek centa u notowanych stablecoinów zdarza się normalnie i samo w sobie nic nie znaczy. Niebezpieczna jest sytuacja, gdy peg się nie odbudowuje, ponieważ rynek przestał wierzyć, że za tokenem naprawdę stoi to, co obiecuje. Nawet stablecoin kryty prawdziwymi pieniędzmi może na krótko utracić peg, jeśli ludzie wątpią w jakość jego rezerwy albo w to, czy dotrą do swoich pieniędzy. Różnica polega na tym, że przy dobrze krytej rezerwie istnieje majątek, o który cena może się znowu oprzeć. W modelu algorytmicznym bez rezerwy takiego oparcia może nie być.
Dlaczego UE zmieniła, którymi stablecoinami można w praktyce handlować?
Unia Europejska wprowadziła ramy dla kryptoaktywów znane pod skrótem MiCA (Markets in Crypto-Assets). Jego przepisy dotyczące stablecoinów zaczęły obowiązywać w UE w 2024 roku. My w charliedesk nie udzielamy porad prawnych, a dokładne brzmienie przepisów wciąż się rozwija, więc traktuj poniższe jako zasadę, a nie jako paragraf.
Podstawowa idea MiCA w odniesieniu do stablecoinów jest taka: jeśli chcesz w UE oferować token obiecujący stałą wartość, musisz mieć emitenta, który podlega nadzorowi, i musisz utrzymywać realną rezerwę, którą można skontrolować. Ma to dwa praktyczne skutki, które jako użytkownik możesz zaobserwować sam:
- Niektóre stablecoiny zniknęły z oferty europejskich giełd. Giełdy działające w UE zaczęły przy części tokenów ograniczać lub znosić handel i wycofywać je z oferty dla europejskich użytkowników, jeśli ich emitent nie spełnił przepisów.
- Różnica między "wygląda stabilnie" a "jest pod nadzorem" stała się widoczna. Token może na wykresie wyglądać całkowicie spokojnie, a mimo to być dla europejskiej giełdy niedopuszczalny, ponieważ nie spełnia wymogów wobec emitenta i rezerwy.
Innymi słowy: UE ocenia nie tylko to, czy token właśnie teraz utrzymuje cenę, ale czy stoi za nim kontrolowalna struktura. To przejście od "zaufaj wykresowi" do "zaufaj temu, co jest za wykresem".
Na co więc jako czytelnik zwracać uwagę?
To nie są porady, co robić z pieniędzmi. To lista pytań, które mają sens przy jakimkolwiek stablecoinie:
- Co go konkretnie kryje? Prawdziwe pieniądze i obligacje, inne krypto, czy tylko program?
- Kto jest emitentem i czy podlega jakiemuś nadzorowi?
- Czy token jest w ogóle dostępny na giełdach działających w UE, czy został wycofany?
- Czy istnieje jakaś forma kontroli jego rezerwy, którą możesz zweryfikować?
Co teraz umiesz i co pozostaje niepewne
Po tej lekcji powinieneś umieć rozróżnić trzy sposoby krycia stablecoina, wyjaśnić własnymi słowami, co stało się z UST w 2022 roku, opisać, co oznacza utrata pega, oraz rozumieć, dlaczego MiCA zmieniła, które tokeny są w UE w ogóle przedmiotem handlu.
Co pozostaje niepewne: dokładna lista tokenów, które konkretna giełda w danym państwie dopuszcza lub znosi, zmienia się w czasie i nie podajemy tu bieżącego stanu. Szczegółowa wykładnia poszczególnych postanowień MiCA jest sprawą regulatorów i ich wytycznych, a nie tej lekcji. I żadne krycie, nawet najlepsze, nie jest gwarancją: kryje ryzyko upadku aktywa, a nie ryzyko ludzkiego zaufania.
Pojęcie stablecoin omawiamy dokładniej w naszym słowniczku, do którego ta lekcja nawiązuje.