Τι επαληθεύει ο πελάτης και τι όχι;
Σύμφωνα με ανάλυση του CryptoSlate, η τυπική επαλήθευση γίνεται ως εξής: ο πελάτης αντιγράφει μια σειρά αριθμών, ακολουθεί μια διαδρομή μέσα από το λεγόμενο δέντρο Merkle (κρυπτογραφική δομή που επιτρέπει να αποδειχθεί ότι μια συγκεκριμένη εγγραφή αποτελεί μέρος ενός μεγαλύτερου dataset, χωρίς να αποκαλυφθεί ολόκληρο το dataset) και η σελίδα του επιβεβαιώνει ότι το υπόλοιπό του συμπεριλήφθηκε στο proof of reserves του ανταλλακτηρίου.
Μια τέτοια απόδειξη είναι πιθανότατα τεχνικά σωστή. Αποδεικνύει δύο πράγματα:
- ο λογαριασμός του πελάτη εμφανίστηκε σε ένα αρχείο δεδομένων,
- το ανταλλακτήριο ήλεγχε wallets στα οποία υπήρχε αρκετό από το εκάστοτε asset ώστε να καλύπτει τα υπόλοιπα που περιλαμβάνονταν σε αυτό το αρχείο.
Αυτό όμως είναι όλο. Σύμφωνα με το CryptoSlate, το proof of reserves δεν λέει αν στο dataset εμφανίστηκαν πραγματικά όλοι οι πελάτες, πόσα χρωστά το ανταλλακτήριο στους πιστωτές του και τι άλλες υποχρεώσεις έχει εκτός αλυσίδας.
Γιατί είναι κρίσιμη η διαφορά ανάμεσα στα assets και τη φερεγγυότητα;
Φερεγγυότητα σημαίνει ότι τα assets είναι μεγαλύτερα από τις υποχρεώσεις. Το proof of reserves δείχνει μόνο τη μία πλευρά της εξίσωσης: τα assets. Λείπει η άλλη πλευρά, δηλαδή το παθητικό.
Ακριβώς η αόρατη πλευρά του παθητικού ήταν ο πυρήνας της πτώσης του FTX. Το ανταλλακτήριο μπορούσε θεωρητικά να αποδείξει ότι κρατά κρυπτοassets σε wallets, και ταυτόχρονα να είναι βαθιά αφερέγγυο λόγω υποχρεώσεων που δεν εμφανίζονται σε καμία on-chain απόδειξη. Η απόδειξη των assets από μόνη της δεν προστατεύει από αυτό το σενάριο.
Τι συγκεκριμένα δεν καταγράφει τυπικά το proof of reserves
| Ερώτηση | Απαντά το proof of reserves; |
|---|---|
| Κρατά το ανταλλακτήριο το εκάστοτε asset σε wallets; | Ναι (τη στιγμή του στιγμιότυπου) |
| Είναι το υπόλοιπό μου στο dataset; | Ναι, αν το επαληθεύσω |
| Είναι στο dataset απολύτως όλα τα υπόλοιπα; | Όχι, χωρίς εμπιστοσύνη στην πληρότητα των δεδομένων |
| Πόσα χρωστά το ανταλλακτήριο σε πιστωτές και δανειστές; | Όχι |
| Τι υποχρεώσεις έχει εκτός αλυσίδας; | Όχι |
Σημαντικό: η απόδειξη είναι συνήθως στιγμιότυπο μιας συγκεκριμένης στιγμής. Δεν λέει τίποτα για το πώς μοιάζει ο ισολογισμός την επόμενη μέρα.
Πώς λοιπόν γίνεται στην πράξη η εποπτεία;
Αν η κρυπτογραφική απόδειξη δεν καλύπτει τη φερεγγυότητα, ο έλεγχος στην πράξη έρχεται από αλλού, τυπικά μέσω της ρύθμισης και της επιβολής του νόμου. Οι πρόσφατες ειδήσεις δείχνουν με ποιους τρόπους.
Η κεντρική τράπεζα της Βραζιλίας, σύμφωνα με το CoinDesk, διέταξε τα ανταλλακτήρια να αναστείλουν μεγάλες μεταφορές κρυπτοassets στο εξωτερικό. Ο κανόνας αφορά μεταφορές άνω των 10.000 δολαρίων και μικρότερες συναλλαγές που τα ανταλλακτήρια αξιολογούν ως επικίνδυνες. Πρόκειται για μορφή εποπτείας επί των ροών, όχι επί του ισολογισμού.
Το αμερικανικό Treasury, μέσω της υπηρεσίας OFAC, σύμφωνα με το Decrypt και το Cointelegraph, επέβαλε κυρώσεις σε δύο κρυπτοανταλλακτήρια που φέρεται να ξέπλεναν χρήματα για τους ιρανικούς Φρουρούς της Επανάστασης. Σύμφωνα με το Cointelegraph, επρόκειτο για μεμονωμένα άτομα και δύο ανταλλακτήρια συνδεδεμένα με ξέπλυμα κεφαλαίων σε ψηφιακά assets συνολικής αξίας περίπου 5 εκατομμυρίων δολαρίων με διασυνδέσεις στο Ιράν. Το Decrypt αναφέρει ότι ανάμεσα στους κατονομαζόμενους ήταν ένας πάροχος με έδρα τη Γεωργία και τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, καθώς και μια πλατφόρμα με έδρα το Ιράν.
Και οι δύο περιπτώσεις έχουν ένα κοινό: η εποπτεία στοχεύει στη συμπεριφορά των ανταλλακτηρίων (ροές, ξέπλυμα χρήματος, κυρώσεις), όχι στο αν το ανταλλακτήριο μπορεί πράγματι να αποπληρώσει όλους τους πελάτες. Πρόκειται για διαφορετικό τύπο κινδύνου από αυτόν που γκρέμισε το FTX.
Σε τι πρέπει να προσέχει κανείς σε αυτόν τον τύπο αποδείξεων;
Αυτό δεν είναι σύσταση για το τι να κάνετε με τα χρήματά σας. Είναι μια λίστα ερωτήσεων που, σύμφωνα με τις παραπάνω πηγές, μπορεί να θέσει κανείς σχετικά με το proof of reserves:
- Καλύπτει η απόδειξη και τις υποχρεώσεις, ή μόνο τα assets;
- Επαληθεύει κάποιος την πληρότητα του dataset, δηλαδή ότι υπάρχουν πράγματι όλοι;
- Σε ποια στιγμή ισχύει το στιγμιότυπο και πόσο συχνά επαναλαμβάνεται;
- Ποιος συνέταξε την απόδειξη και ποιος την έλεγξε ανεξάρτητα;
Τι παραμένει αβέβαιο
Ο συγχρονισμός των πηγών έχει όρια. Το CryptoSlate περιγράφει τον γενικό μηχανισμό και τα κενά του, δεν παραθέτει όμως πλήρη επισκόπηση του ποια συγκεκριμένα ανταλλακτήρια αποδεικνύουν σήμερα και το παθητικό. Το αν και πώς έχει αλλάξει στατιστικά η πρακτική σε όλη την αγορά από την πτώση του FTX δεν προκύπτει με σαφήνεια από τις διαθέσιμες πηγές. Αυτό το κρατάμε ως ανοιχτό ερώτημα που θα παρακολουθούμε.